آزمون های روانشناختی رایانه ای

یکی از اهداف مهم روان‌شناسی اندازه‌گیری رفتار و شخصیت است. آزمون های روانشناختی رایانه ای از جمله ابزارهایی است که برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از آزمون‌ها و ابزارهای معتبر و پایا همواره مورد تأکید روان‌شناسان بوده است.

این اهمیت در مقالات متعدد علمی و پژوهشی با موضوعات هنجاریابی، تعیین اعتبار و پایایی و ملاک‌های روان‌سنجی خود را نشان داده است.

آزمون های روانشناختی رایانه ای متعددی که در کلینیک تخصصی مهر رضوی ارائه می شود به شرح ذیل می باشد.

نرم فزار ارزیابی شناختی وینا (Vienna Test System)

نرم فزار ارزیابی شناختی وینا جهت سنجش و ارزیابی کارکردهای شناختی مورد استفاده قرار می گیرد و در زمینه های پژوهشی، بالینی و سازمانی می تواند مورد استفاده قرار گیرد و ابعاد شناختی مختلفی اعم از: تمرکز، انگیزه، کارکرد تحصیلی، هوش، حافظه، میزان تحمل در برابر شکست و… را مورد بررسی قرار می دهد.

بر این حسب می توان از مجموعه فوق جهت سنجش در فعالیت های بالینی و و ورزشی و… استفاده نمود.

برخی از آزمون های مجموعه وینا به این ترتیب می باشد:

  • (جهت سنجش هوش فضایی)
  • (ارزیابی غیر کلامی هوش عمومی/ جهت سنین 5 الی 15 سال)
  • (ارزیابی غیر کلامی هوش عمومی/ 12سال به بالا)
  • (سنجش حافظه دیداری)
  • (سنجش توجه و تمرکز)
  • (سنجش حافظه فعال)
  • (سنجش حافظه کوتاه مدت و توانایی یادگیری)
  • (سنجش میزان توانایی حل مسئله، تصمیم گیری و بطور کلی کارکردهای اجرایی)
  • (سنجش توجه)
  • (ارزیابی انعطاف پذیری)

Visualization 2D

Raven’s Coloured Progressive Matrices CPM

Raven’s Coloured Progressive Matrices CPM

Visual Memory Test VISGED

Cognitrone COG

Corsi Block-Tapping-Test CORSI

Non-verbal Learning Test NVLT

Tower of London – Freiburg Version TOL-F

Vigilance VIGIL

Resilience Assessment BACO

مجموعه آزمون‌های IVA

(IVA2-IVA/AE.IVQS)

مجموعه آزمونهایIVA آزمون های پیوسته دیداری شنیداری، می باشند، که دو عامل اصلی یعنی کنترل و توجه را مورد ارزیابی قرار می دهد. و شامل نسخه های ذیل می باشند:

IVA2 ( برای تشخیص بیش فعالی در گروه سنی ۶ تا ۱۲ سال)

IVA/AE (برای تشخیص بیش فعالی در گروه سنی ۱۳ تا ۵۲ سال)

IVAQS (نسخه غربالگری در گروه سنی ۶ تا ۱۲ سال)

نسخه های جدید آزمون ((IVA(IVA2-IVA/AE-IVAQS به تشخیص و تفکیک انواع بیش فعالی شامل نوع کمبود توجه، نوع بیش فعال( تکانشگر)، نوع ترکیبی و نوع ناشناخته (NOS) مي پردازد.

مدت زمان اجرای این آزمون ها( همراه با بخش آموزش) درنسخه های مختلف بین ۸ تا ۲۰ دقیقه می باشد و گروه سنی ۶ سال به بالا را پوشش می دهد.

فعالیت های شناختی که مورد ارزیابی قرار می گیرند شامل: توجه انتخابی، توجه متمرکز، توجه مداوم، توجه تجزیه شده و جابجایی توجه در دو بعد دیداری و شنیداری می باشند.

نحوه اجرا بدین شکل می باشد که در هنگام آزمون، آزمودنی کلید موس را در مواجه با محرک هدف( به عنوان مثال عدد 1) فشار میدهد و سپس ناگهان با دیدن محرکه خطا (به عنوان مثال تعداد 2) باید پاسخش را باز داری کند. IVA2 برای ارزیابی منسجم ابعاد توجه دیداری و شنیداری طراحی شده است.

آزمون IVA2 اولین آزمونی است که تکانشگری و بی توجهی را به طور همزمان، در ابعاد دیداری و شنیداری مورد ارزیابی قرار می دهد.

تفسیر نتایج حاصل از مقیاس ها به صورت مفصل، توسط برنامه آزمون ارائه می گردد.

نرم افزار CANTAB

آزمون کن تب (CANTAB) از سال ۱۹۸۰ میلادی توسط دانشگاه کمبریج ارائه شد و از آن زمان تاکنون این دانشگاه در حال توسعه این نرم افزار می باشد و یکی از معتبرترین آزمون های شناختی در جهان محسوب می شود . مجموعه CANTAB ، مجموعه‌ ای است که به مسائل فرهنگی و زبانی وابسته نیست.

در حال حاضر آزمون ها در CANTAB شامل ۲۵ آزمون در ۸ گروه اصلی آزمون های شناختی می باشند :

1.screening/familuzation testsآزمون های غربالگری/۲آزمون
. Motor screening(MOT) غربالگری مشکلات دیداری ، حرکتی و ادراکی
. Big /Little Circle (BLC) ارزیابی یادگیری و ادراک


2.Visual memory tests (حافظه دیداری /۴ آزمون)
.Delayed matching to sample (DMS) ارزیابی انطباق ادراکی فوری و تاخیری
.Paired associates learbing (PAL) ارزیابی حافظه رویدادی و یادگیری
.Pattern Recognition Memory(PRM) ارزیابی بازشناسی دیداری
.Spatial Recognition Memory(SRM) ارزیابی بازشناسی فضایی


3.Excutive Function, Working Memory and planning tests (کارکرد های اجرایی ، حافظه فعال و برنامه ریزی /۶ آزمون )
.Attention Switching Task (AST) ارزیابی انعطاف پذیری شناختی
. Intra-extra Dimensional Set Shift (IED) ارزیابی یادگیری قوانین و تغییر توجه
.One Touch Stocking Of Cambridge (SOC)ارزیابی برنامه ریزی فضایی و کنترل موتور
.Spatial Span(SSP)ارزیابی ظرفیت حافظه فعال
.Spatial Working Memory (SWM) ارزیابی حافظه فعال و طرحریزی راهبردی


4.Attention tests (آزمون های توجه / ۵ آزمون)
.Choice Reaction Time (CRT) ارزیابی سرعت واکنش در پارادایم های انتخابی ساده
.Match toSample Visual search (MTS)ارزیابی توانایی انطباق محرک های دیداری و ارزیابی زمان واکنش
.Reaction Time(RTI) ارزیابی سرعت واکنش در پارادایم های انتخابی
.Rapid Visual Information Processing (RVP)ارزیابی توجه مداوم دیداری
.Simple Reaction Time (SRT)ارزیابی سرعت واکنش به محرک های ساده و انفرادی


5.Sematic/Verbal Memory tests (حافظه کلامی -معنایی /۲ آزمون )
.Gradad Naming Tests (GNT)ارزیابی حافظه معنایی از طریق ارزیابی توانایی نامگذاری اشیاء
.Verbal Recognition Memory (VRM) ارزیابی بازآوری آزاد ، بازشناسی فوری و تاخیری برای اطلاعات کلامی


6.Decision-making and Response Control tests (تصمیم گیری و کنترل پاسخ/۴آزمون )
.Affective Go/No_go(AGN)ارزیابی پردازش اطلاعات و ارزیابی کنترل پاسخ برای محرک های مثبت و منفی
.Cambridge Gambling Task ارزیابی کنترل پاسخ و ریسک پذیری در در تصمیم گیری
.Information Sampling Task (IST)ارزیابی تکانشگری و تصمیم گیری
Stop Signal Task (SST) ارزیابی بازداری پاسخ

Social cognition tests شناخت اجتماعی /یک آزمون
.Emotion Recognition Task(ERT)ارزیابی شناخت اجتماعی از طریق صورت هایی با احساسات متفاوت


8.Other tsest (سایر آزمون ها/یک آزمون )
.Visual Analogue Scale ارزیابی حالت های خلقی_هیجانی آزمودنی

مزیت این نرم‌افزار وجود دیتابیس نرمال می باشد که پس از انجام تست موقعیت آزمودنی در جمعیت نرمال را نشان می‌دهد.
این مجموعه در مطالعات متعددی(بیش از ۲۰۰۰ مقاله) در حوزه‌هایی مانند کارکرد سیستم عصبی مرکزی ، روانپزشکی و نورولوژیکی مورد استفاده قرار گرفته است و دارای مجموعه های ارزیابی (Test Batteries) ذیل نیز می باشد :

سوء مصرف مواد و الکل .اختلال آلزایمر .اختلال نقص توجه .اختلال نشانگان اوتیسم .کارکردهای شناختی پایه .افسردگی و اختلالات خلقی/عاطفی .سندروم‌دان .سلامت شناختی .صرع .اختلال هانتینگتون .ام اس .اختلالات عصبی /عضلانی .اختلال وسواس فکری/عملی .اختلال پارکینسون .اسکیزوفرنی .اختلال مغزی-عروقی و سکته.