بیماری های مغز و اعصاب

شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب دسته‌بندی وسیعی از اختلالات را شامل می‌شود که در علائم و شدت بسیار متفاوت هستند. در این مقاله به بررسی شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب می‌پردازیم.

شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب به چهار زیر شاخه آسیب مغزی، تومورهای مغزی، بیماری های نوروژنیک و اختلالات روانی تقسیم می‌شود، ابتدا به بررسی زیر شاخه‌های شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب و علائم و نحوه درمان آنها می‌پردازیم، سپس در ادامه مطلب به معرفی شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب می‌پردازیم.

1- آسیب مغزی

معمولا آسیب های مغزی به صورت ناگهانی در فرد بروز می کند که می تواند به بافت های مغزی آسیب بزند و نورون های عصبی را تحت تاثیر خود قرار دهد.

زمانی که این آسیب ها اتفاق می‌افتد سیستم ارتباط بدن با مغز دچار اختلاف و مشکل می شود و در نتیجه مغز نمی تواند به کنترل درست بدن بپردازد و بدن نیز نمی‌تواند پیام های عصبی را به صورت درست و مناسب به مغز برساند برخی از این نوع بیماری های آسیب مغزی عبارتند از:

  • هماتوم‌ها
  • لخته شدن خون
  • مصدومیت، یا کبودی بافت مغزی
  • ادم مغزی و یا تورم در داخل جمجمه
  • سکته مغزی

موارد ذکر شده فوق بسیار می‌تواند خطرناک و مهم باشد پس ضروری است که علائم مربوط به این اختلالات مغزی را بدانید تا در مراحل اولیه که متوجه بروز آنها می شوید در اسرع وقت نسبت به درمان آنها اقدام نمایید. از جمله علائم این بیماری های مغز و اعصاب می توان موارد زیر را نام برد.

  • استفراغ
  • حالت تهوع
  • مشکل گفتاری
  • خونریزی از گوش
  • بی حسی
  • فلج دادن حافظه

بعد از وقوع آسیب مغزی در بسیاری از بیماری های مغز و اعصاب ممکن است علائم دیگری نیز در فرد بروز کند که علائم تاثیر گرفته از آسیب مغزی می باشد و می تواند تشدید شود که عبارتند از موارد زیر:

  • فشار خون بالا
  • ضربان قلب کم
  • اختلال انعقاد خون
  • تنفس نامنظم

متناسب با نوع آسیب مغزی که در فرد به وجود آمده ممکن است پروسه درمان او شامل تجویز دارو های مختلف انجام اعمال توانبخشی و همچنین انجام عمل های مختلف جراحی باشد که متناسب با نوع بیماری فرد توسط پزشک معالج بیمار مشخص می شود.

به طور معمول حدود نیمی از بیمارانی که دچار آسیب شدید مغزی شده اند تحت عمل جراحی قرار می گیرند تا با استفاده از این اعمال جراحی آسیب دیدگی های مغز ترمیم گردد و فشار درون جمجمه تنظیم شود ولی در بسیاری از آسیب دیدگی های جزئی مغز نیاز به انجام اعمال جراحی و حتی درمان های دارویی نیست و از روش‌های توانبخشی زیر استفاده می‌شود

  • فیزیوتراپی
  • گفتار درمانی
  • روانپزشکی

2- تومور های مغزی

گاهی اوقات تومورهایی در مغز شکل می‌گیرد که می توانند بسیار خطرناک باشند. که تومورهای ثانویه یا متاستاتیک مغز نامیده می‌شود و تومورهای مغزی می‌توانند بدخیم (سرطانی) یا خوش خیم باشند.

پزشکان تومورهای مغزی را به عنوان نمرات ۱، ۲، ۳، یا ۴ طبقه بندی می‌کنند. عدد بالاتر نشان دهنده تومورهای پرخاشگر و خطرناک تر است، علت تومورهای مغزی تا حد زیادی ناشناخته است و آنها می‌توانند در هر سنی برای افراد اتفاق بیفتند.

علائم تومورهای مغزی بستگی به اندازه و محل تومور دارد و شایع‌ترین نشانه‌های تومور مغزی عبارتند از:

  • سردرد
  • تشنج
  • سوزش یا سوزش در بازوها یا پاها
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • تغییر در شخصیت
  • مشکل حرکتی یا تعادل
  • تغییر در شنوایی، گفتار یا بینایی

نوع درمان که دریافت می‌کنید بستگی به عوامل مختلفی نظیر اندازه تومور، سن و سلامت کلی بیمار دارد، روش های اصلی درمان برای تومورهای مغزی عبارتند از:

  • عمل جراحی
  • شیمی درمانی
  • پرتو درمانی

3- بیماری های نوروژنیک

بیماری های نوروژنیک باعث می‌شود که وضعیت مغز و اعصاب در طول زمان بدتر شوند و آنها می‌توانند باعث تغییر شخصیت و سردرگمی در شما شوند.

همچنین این بیماری ها می‌توانند بافت مغزی و اعصاب شما را از بین ببرند و بعضی از شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب مانند بیماری آلزایمر ممکن است وابسته به سن باشد که به آرامی حافظه و فرآیندهای فکر کردن را مختل کنند.

شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب نوروژنیک عبارتند از

  • بیماری‌هانتینگتون
  • ALS (اسکلروز جانبی آمیوتروفیک) یا بیماری Lou Gehrig
  • بیماری پارکینسون
  • انواع دمانس
  • بعضی از نشانه‌های شایع بیماری های عصبی مانند:
  • از دست دادن حافظه
  • فراموشی
  • بی تفاوتی
  • اضطراب
  • تحریک
  • از دست دادن مهار
  • تغییرات خلق و خوی

بیماری های نوروژنیک باعث ایجاد آسیب دائمی می‌شوند، بنابراین علائم بیماری در حال افزایش است و علائم جدید نیز ممکن است در طول زمان افزایش یابد در بعضی موارد هیچ درمانی برای بیماری های نوروژنیک وجود ندارد و دوره درمان فقط باعث کاهش نشانه‌ها و حفظ کیفیت زندگی می‌شود، درمان اغلب این بیماری ها به صورت استفاده از داروهایی برای کنترل علائم است.

اختلالات روانی

اختلالات روانی یک بخش گسترده است که این بیماری ها معمولاً روی مناسبات رفتاری فرد با اطرافیانش تاثیر می گذارد ارتباطات فرد با جامعه را مختل می کند که نمونه هایی از آن عبارت است از موارد زیر:

  • افسردگی
  • اضطراب
  • اختلال دوقطبی
  • اختلال استرس پس از ضربه (PTSD)
  • جنون جوانی

به طور کلی علائم اختلالات روانی بر اساس شرایط متفاوت است و افراد مختلف می‌توانند همان اختلالات روانی را بسیار متفاوت تجربه کنند ولی اگر تغییری در رفتار الگوهای تفکر یا روحیه شما داشته باشید، باید با پزشک خود صحبت کنید.

برخی از انواع رایج بیماری های مغز و اعصاب عبارتند از

صرع

صرع نوعی بیماری است که همراه با با تشنجات مکرر بوده و معمولا در طی یک دوره زمانی خاص بروز می کند، تشنج به صورت یک حمله ناگهانی در نوع عملکرد و فعالیت الکتریکی مغز گفته می شود که باعث کاهش هوشیاری، منقبض شدن عضلات ، و حرکات مکرر بدن می باشد که در برخی موارد نیز اختلالاتی به وجود می آید.

بیشتر موارد ابتلا به صرع معمولا در سنین قبل از ۵ سالگی ایجاد شده و درصد کمتری از آنها نیز معمولا در سن پیش از ۲۵ سالگی به وجود می آید.

صرع به طور کلی نوعی آسیب و اختلال در سیستم عصبی مرکزی (اختلال نورولوژیکی) محسوب می شود که در اثر بروز آن ، فعالیت سلول های عصبی در مغز دچار اختلال شده و سبب تشنج در فرد می شود و در طی این حمله ، علائم و نشانه ها ، رفتار فرد و همچنین احساسات غیرطبیعی مانند از دست رفتن هوشیاری رخ می دهد.

تشنج غیر صرع

همیشه داشتن تشنج به معنی صرع نیست گاهی در نوزادان و کودکان تب بالا، کمبود ویتامین و مواد معدنی و مشکلات قند خون شایع‌ترین علل تشنج می باشد و در برخی موارد ممکن است نوزاد یا کودک تشنجاتی در اثر جراحت در هنگام تولد یا نقص زایمان داشته باشد که این مشکل خود به خود حل می‌شوند و به صرع نمی‌رسد.

آسیب مغزی ناشی از آسیب سر، سکته مغزی، یا تومور مغزی، علل شایع در تشنج در بزرگسالان است.

میگرن

میگرن نوعی سردرد عروقی است که به علت منقبض شدن شدید رگ های خونی مغز به وجود می آید، میگرن معمولا به صورت سردردی بسیار شدید است و در این گونه سردرد ها معمولا حساسیت بسیار شدید به نور و صدا در بیماران میگرنی مشاهده می شود.

حملات میگرنی در اکثر مواقع سبب بروز درد های بسیار شدیدی در سر می شود و این سردرد شدید می تواند تا ساعت‌ها و یا روزها همراه فرد باشد.

اینگونه سردرد های شدید به گونه ای است که فرد مبتلا نیاز دارد در محلی تاریک و بدون سر و صدا دراز کشیده و استراحت کند، در برخی از انواع بیماری میگرن، معمولا نشانه های بسیار هشدار دهنده حسی نیز در فرد پدید می آید مانند : حالت سوزن سوزن شدن در دست ها و پاها و …

برای درمان بیماری میگرن معمولا داروهایی به منظور تسکین درد و تعداد و میزان حملات تجویز می شود اما باید در نظر داشت که نتیجه مطلوب هنگامی به دست می آید که ترکیبی از دارو و همچنین تغییر در شیوه زندگی ، تغذیه و درمان های خانگی با آن همراه باشد.

مولتیپل اسکلروز (MS)

یکی از شایع‌ترین بیماری های مغز و اعصاب است که در آن سیستم ایمنی به پوشش میلین که عصب را محافظت می‌کند حمله می‌کند، اغلب نشانه اولیه MS تاری دید در یک چشم است.

یکی دیگر از رایج ترین علامت‌های زودگذر تنگ شدن یا بی حسی در صورت، دست‌ها، پاها، پا و دست است همچنین بی‌خوابی می‌تواند منجر به مشکلات تعادل یا احساس ضعف در پاها یا در دست گرفتن شما شود.

تحقیقات نشان می‌دهد که MS به علت ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و طیف گسترده ای از علائم خفیف تا شدید وجود دارد.

پارکینسون

بیماری پارکینسون جزء اولین بیماری های مغزی خطرناک دسته بندی می شود، در این بیماری سلولهای مغزی که کنترل کننده حرکت هستند، تحت تاثیر قرار می دهد.

باور عموم این است که این بیماری توسط کاهش سطح دوپامین مغز اتفاق می افتد.

علائم گوناگونی برای این نوع بیماری وجود داشته اما به طور معمول بین سن ۵۰ تا ۶۰ سالگی آغاز می شود. علائم اولیه عموما وجود لرزش در دست، پا یا آرنج است. علائم دیگر شامل سفتی ماهیچه ها، مشکلات تعادلی در هنگام راه رفتن، حرکت آرام و دشوار شدن صحبت کردن و بلعیدن می باشد.

همچنین ممکن است لحظاتی وجود داشته باشد که فرد شروع به لرزش شدید کرده و توانایی راه رفتن را از دست بدهد.

مننژیت

مننژیت (Meningitis) التهاب پرده‌های محافظی پوشاننده مغز و نخاع می‌باشد، این التهاب ممکن است عامل ویروسی، باکتریایی، یا … داشته باشد، و در مواردی نادر در اثر تجویز داروهای خاصی به وجود آید.

مننژیت می‌تواند به دلیل نزدیکی التهاب به مغز و نخاع زندگی بیمار را به خطر بیاندازد؛ بنابراین این شرایط را تحت عنوان فوریت پزشکی دسته بندی می‌کنند.

آلزایمر

بیماری آلزایمر ۲ تا ۵ درصد اشخاص مسن را دربر می‌گیرد و گاهی هم به اشخاص جوان تر نیز بروز می‌کند، بیماری آلزایمر در اثر فاسد شدن سلول های منطقه هیپوکامپ که معمولاً مقدار زیادی استیل کولین تولید می‌کنند بوجود می‌آید و سلولهای مغزی یا نورون هایی که آسیب دیده‌انداز بین می روند.

منطقه آسیب دیده مغز و استیل کولین در تشکیل خاطرات جدید وارد عمل می‌شوند به همین دلیل یکی از نشانه‌های اصلی بیماری آلزایمر عدم توانایی به خاطر سپردن نکات جدید (مثل یادآوری آدرس تازه) و دشواری در جهت‌یابی است. اما خاطرات و رویدادهای دور معمولاً کمتر آسیب می‌بینند.

لوپوس

لوپوس‌ اریتماتوی‌ منتشر (erythematosus lupus systemic) یک‌ بیماری‌ التهابی‌ بافت‌ همبند است؛ بیماری ای.ال.اس یک بیماری بدخیم در سلسله اعصاب رابط مغز و ماهیچه ها است.

این بیماری سلول های این عصب ها را به تدریج از کار می اندازد و در نتیجه اعصاب علائم مغزی را نمی توانند به ماهیچه ها برسانند، بدین ترتیب ماهیچه ها که ایجاد کننده حرکت در بدن می باشند، به تدریج لاغر تر و کم قدرت تر می شوند؛ کارایی شان پیوسته کمتر و کمتر گشته و سرانجام به کلی از بین می رود.

سکته مغزی

‫بیماری های عروقی مغز که منجر به قطع خونرسانی بخشی از مغز شود باعث سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا شود.

دو نوع سکته مغزی وجود دارد که شایعترین نوع آن سکته مغزی ایسکمیک است که در اثر انسداد جریان خونی مغز بوجود می آید، قطع جریان خون قسمتی از مغز می تواند منجر به آسیب برگشت ناپذیر بافت مغزی شود.

انسداد جریان خون در اکثر موارد به دنبال فرآیند ترومبوآمبولی‫ ایجاد می شود که طی آن لخته خونی که جای دیگری تشکیل شده (مثلاً‫ در قلب یا در شریان کاروتید) جابه جا می شود و یک شریان مغزی را ‫مسدود می نماید و تنگ شدن عروق داخل مغز توسط پلاک آترواسکلروتیک ‫می تواند این خطر را افزایش دهد و علاوه بر آن ممکن است منجر به تشکیل ‫لخته موضعی نیز شود.

نوع دیگر سکته مغزی در اثر پاره شدن یکی از رگهای خون رساننده ‫به مغز و انتشار خون به داخل مغز رخ می دهد که خونریزی مغزی یا سکته‫ مغزی هموراژیک نامیده می شود و فشار خون بالا مهمترین عامل بروز سکته مغزی‫ خونریزی دهنده است.

اوتیسم

یکی از بیماری های مغز و اعصاب تقریبا جدید است، برخی از بیماران مبتلا به اوتیسم مشکلات ژنتیکی دارند، اما بیش از یک دلیل برای این بیماری وجود دارد و برخی از این دلایل هنوز ناشناخته مانده اند. نوع رفتار، یادگیری، واکنش و ارتباطات افراد مبتلا به اوتیسم با عمده مردم متفاوتست، اوتیسم اغلب پیش از سن سه سالگی تشخیص داده شده و تا پایان عمر همراه فرد باقی می ماند.

این افراد سطح متفاوتی از ناتوانی های ذهنی را دارا بوده اما برخی از آنها ذوق و قریحه بالایی دارند. برخی علائم می تواند شامل عدم واکنش به ادا کردن نام تا ۱۲ ماهگی فرد، ممانعت از تماس چشمی، درک دشوار از احساسات افراد، مشکلات تکلم و مهارت های زبانی، ناراحت شدن از تغییرات کوچک، به تنهایی بازی کردن و غیره، می باشد.

منبع: دکتر جباری


اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها