درمان بیماری روان تنی

درمان اختلال روان تنی + علائم و انواع سایکوسوماتیک

اختلال روان تنی یا سایکوسوماتیک اختلالات بدنی هستند که تحت اثر ذهن می‌باشند. این اختلالات در شدیدترین حالت از ذهن منشا می‌گیرند و عامل به وجود آورنده آنها ذهن خود شخص می‌باشد. اکثر اوقات این اختلالات در بازه سنی بین 18 الی 40 سالگی رخ می‌هد. درمان اختلال روان تنی معمولاً توسط متخصصین روان‌شناسی یا دکتر روانپزشک انجام می‌شود. در اینجا چند رویکرد متداول درمان بیماری روان تنی ذکر شده است.

در واقع این اختلال شامل دردهایی است که تحت تاثیر عواملی مانند فشارهای روانی، تنش‌ها، استرس و اضطراب مزمن یا سرکوب فشارهای روانی در بدن فرد صورت می‌گیرد. از آنجایی که این دردها منشا جسمانی ندارند، داروها و درمان‌های وابسته به دارو تاثیری بر روی آنها ندارند و سبب کاهش و التیام این دردها نمی‌شوند. با اینکه اختلال روان تنی یا سایکوسوماتیک در دسته بیماری‌ها واختلالات اضطراب قرار دارد ولی با این تفاوت که در اختلال سایکوسوماتیک استرس و اضطراب شدت بیشتری دارد و علائم خود را به شکل درد در نقاط مختلف بدن نمایان می‌کند.

فهرست مطالب

روان ‌تنی یا اختلال سایکوسوماتیک به چه معناست؟

همانطورکه به آن اشاره کردیم اختلال روان تنی یا سایکوسوماتیک بیماری هایی هستند که در اثر استرس و اضطراب رخ می‌دهند. این اختلالات طوری هستند که با وجود مراجعه به پزشک و به کارگیری روش‌های درمان دارویی رفع نمی‌شوند چرا که این اختلالات نه از جسم فرد بلکه از ذهن و روح فرد منشا می‌گیرند و دارو درمانی بر روی آنها تاثیری نخواهد داشت.

تنش‌های روانی، فشارهای روانی، استرس‌های حاد یا مزمن و اضطراب، سرکوب‌های روانی و … از عوامل ایجاد کننده این اختلالات هستند. برای درمان بیماری روان تنی باید به کلینیک روانشناسی مراجعه شود و روانپزشک با انجام تست‌ ها و آزمایشاتی این اختلال را تشخیص می‌دهد.

بیماری‌ها و اختلالات روان تنی عضوی از مجموعه اختلالات اضطراب هستند با این تفاوت که اختلالات روان تنی یا سایکوسوماتیک در صورت بروز استرس به صورت دردهای جسمانی در برخی از نقاط بدن بروز پیدا می‌کنند ولی در دیگر اختلالات اینطور نیست. اختلالات روان تنی و سایکوسوماتیک نیز دارای مشکلاتی هستند.

مهمترین و بارزترین آنها عبارتند از: میگرن، فشار خون، دیابت، سردردهای تنشی و … . برخی از اختلالات نیز به جنسیت بیمار بستگی دارد؛ مانند مشکلات مرتبط با قاعدگی که در بانوان رخ می‌دهد.

آیا مشکلات روان تنی و اختلال خود بیمار انگاری به یک مفهوم هستند؟

برای پاسخ به این سوال ابتدا باید به مفهوم خود بیمار انگاری بپردازیم. خود بیمار انگاری نوعی اختلال است که فرد در آن به طور مداوم استرس و اضطراب مبتلا شدن به بیماری‌های مختلف و خطرناک را تجربه می‌کند ولی در روان تنی یا سایکوسوماتیک بیماری‌ها از ذهن منشا می‌گیرند و استرس و اضطراب از عوامل تشدید کننده آن هستند.

با یک مثال می‌توان به تفاوت این دو اختلال بیشتر پی برد؛ فردی را در نظر بگیرید که گاهی اوقات قلبش دچار درد می‌شود و تیر می‌کشد. این فرد اگر به اختلال خود بیمار انگاری مبتلا باشد می‌پندارد که این درد یک بیماری حاد قلبی است و با مراجعه‌های مکرر و پشت سر هم به دکتر از او درخواست معاینه، انجام آزمایشات و تجویز داروهای مختلف را می‌کند. ولی اگر این فرد به اختلال روان تنی مبتلا باشد دردهای او منشا روانی دارند و این دردها در نتیجه‌ی منتقل شدن آشفتگی‌های ذهنی و روحی به جسم او اتفاق می‌افتند.

انواع اختلالات سایکوسوماتیک

همانطور که قبلا نیز به آن اشاره کردیم، اختلالات سایکوسوماتیک باعث بروز بیماری‌هایی از قبیل میگرن، سردردهای تنشی،کولیت مزمن، برخی بیماری‌های دستگاه گوارش، اختلالات دستگاه تنفسی، دردهای استخوانی و مفصلی، بی‌اشتهایی یا پراشتهایی‌های روانی و … که در ادامه به توضیح تمام آنها خواهیم پرداخت.

  • دستگاه گوارش

زخم معده یکی از اختلالات روان تنی مربوط به به دستگاه گوارش است. این اختلال در افرادی رخ می‌دهد که وقتی حالت تهاجمی به آنها رخ می‌دهد، مقداری از آنرا تخلیه کرده و مقدار دیگری از آنرا کنترل کرده و در درون آنها باقی می‌ماند. این بخش تخلیه نشده باعث می‌شود اسید کلریدریک در معده ترشح شود و زخم معده ایجاد شود.

  • کولیت مزمن

همان ورم روده بزرگ است که بیشتر در افراد حساس و زود رنج دیده می‌شود. این افراد اکثرا درونگرا نیز هستند.

  • فشار خون

فشار خونی که مد نظر ما است علت قلبی، کلیوی یا غددی ندارد؛ بلکه علت آن ناشناخته و یا غالبا ارثی است. عوامل روانی و استرس نیز بر بروز این مشکل نقش دارند.

  • دستگاه تنفس

بیماری‌های تنفسی مانند آسم علاوه بر داشتن زمینه ارثی معمولا در افرادی دیده می‌شوند که برونگرا، مهاجم و فکور هستند.

  • دردهای استخوانی و مفصلی

ورم مفصل یا آرتریت روماتوئید به طور معمول در افراد دارای فعالیت بالا دیده می‌شود. این اختلال زمانی بیشتر می‌شود که فرد خشم خود را به جای بروز فرو می‌خورد.

  • دردهای ستون فقرات و کمر دردهای روان تنی

کمر دردهای دارای علت خاص مد نظر ما نیستند. به طور معمول دردهایی در یک سوم بالایی مهره ها باشند مانند مهره‌های اول پشتی و گردن. این افراد در انطباق خود با محیط دچار مشکل هستند و به نوعی نمی‌توانند هیجانات خود را با محیط تطبیق دهند.

  • بیماری ناشی از غدد مترشحه داخلی و تغذیه

افرادی که دچار این مشکلات هستند اگر به صورت طولانی مدت و یکنواخت دچار استرس شوند، پرکاری تیروئید در آنها رخ می‌دهد. از لحاظ تغذیه‌ای نیز این افراد دچار مشکل اند. بی‌اشتهایی روانی به خودداری روانی از خوردن گفته می‌شود که این وضعیت از تمایل به لاغری بیش از حد و یا فوبیا و ترس از افزایش وزن ناشی می‌شود. این بیماران گاها عدم تمایل واقعی به خوردن دارند و در عین لاغر بودن خود را چاق می‌پندارند. در پراشتهایی روانی ولی برعکس است. در این مورد مواد غذایی به صورت کنترل نشده و وسواس گونه در مدت زمانی کوتاه مصرف می‌شوند.

  • میگرن و سردردهای مزمن یا تنشی

این مشکلات در افرادی بروز می‌دهد که حالت‌های خصمانه و خشم خود را سرکوب می‌کنند یا فرو می‌خورند که همین عوامل باعث به وجود آمدن این مشکلات می‌شوند.

  • بیماری‌های مخصوص زنان مانند اختلالات دوران قاعدگی

در دخترانی که به نوعی به زن بودن خود معترض هستند و یک استرس دائمی بر آنها وارد می‌شود و ممکن است دچار یائسگی زودرس شوند دیده می شود.

علائم دردها و اختلالات روان تنی

به طور کلی همه ما به نوعی گاهی اوقات دچار اختلالات روان تنی می‌شویم؛ مثلا زمانی که دچار اضطراب می‌شویم افزایش ضربان قلب در ما رخ می‌دهد. یا زمانی که دچار ترس می‌شویم دچار تنگی نفس می‌شویم و تنفس برایمان سخت خواهد بود. اختلالات اشاره شده در افراد مختلف به شکل‌های متفاوتی بروز پیدا می‌کنند به همین دلیل نمی‌توان در مورد علائم این بیماری دسته بندی خاصی در نظر گرفت ولی به طور کلی دیدن علائم زیر در یک فرد هشدارهایی برای وجود اختلالات روان تنی اند:

  • اثر مستقیم اختلالات روان تنی بر روی فرایند بهبودی یک بیماری و یا حتی تشدید علائم آن بیماری
  • ایجاد تداخل توسط اختلالات سایکوسوماتیک در فرایند درمان بیماری‌ها و مشکلات طبی
  • مدت زمان کوتاه و نزدیک در بین عوامل روانشناختی با بیماری‌های جسمانی و اثرات متقابل این دو عامل با هم

راه‌های درمان بیماری روان تنی

برای درمان بیماری روان تنی مراجعه به پزشک یا روانپزشک به تنهایی پاسخگوی شرایط نیست و در بهبودی شرایط تاثیر آنچنانی نخواهد داشت. افرادی که دچار این اختلالات هستند برای درمان بیماری روان تنی خود باید به یک روان درمانگر نیز مراجعه کنند و مسیر بهبودی خود را با استفاده از راهنمایی‌های آنها هموارتر سازند. برخی از راه‌های درمان بیماری روان تنی عبارتند از:

درمان بیماری روان تنی : مراجعه به روانشناس یا روانپزشک

گاهی اوقات افراد مبتلا به این اختلالات برای درمان بیماری روان تنی و سایکوسوماتیک خود تنها نیاز دارند گوش شنوایی برای بیان مشکلات و فشارهایی که متحمل شده‌اند داشته باشند. از این رو هم صحبت شدن با یک روان درمانگر فرایند درمان بیماری روان تنی را بهبود می‌بخشد و آنرا موثرتر می‌کند. روان درمانگرها یا تراپیست‌ها در طی فرایند درمان روش‌های مدیریت استرس، کنترل بحران و … را به فرد آموزش می‌دهند و به این ترتیب فرد مهارت صبوری در برابر مشکلات را یاد می‌گیرد و هنگام مواجهه با فشارهای روانی اوضاع را با صبوری پیش می‌برد و تلفات ناشی از آن را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

درمان بیماری اختلال روان تنی: رفتار درمانی

رفتار درمانی یکی از شاخه‌های روانشناسی می‌باشد که در این شاخه درمانی فرد یاد می‌گیرد افکار خود را کنترل کند و یادگیری این مهارت سبب می‌شود فرد موقعیت‌هایی را که ممکن است افکار و احساسات منفی بر او غلبه کنند با پیروزی رد کرده و پشت سر بگذارد.

درمان بیماری روان تنی:یوگا درمانی

یوگا روشی نوین برای تخلیه ذهن و آرام کردن روح است. در یوگا درمانی فرد یاد می‌گیرد چگونه افکار بیهوده را از خود دور کند و بر روی اهداف خود تمرکز کند. از طرفی دیگر فرد کنترل تنفس را تمرین و تقویت می‌کند و با انجام حرکات کششی بدن خود را به حالت ایده آل می‌رساند. در طی فرایند درمان بیماری روان تنی نیز یوگا یکی از موثرترین روش‌ها برای دور شدن از اختلالات و فشارهای روحی، تقویت کردن حافظه، تقویت عضلات و کاهش دادن دردهای موضعی می‌باشد. این روش درمانی نیز باید تحت نظارت پزشک یا روان درمانگر و به درستی انجام شود.

درمان بیماری روان تنی: ماساژ درمانی

استفاده از ماساژ برای التیام بخشیدن به دردها از روش‌های مرسومی است که در درمان بیماری روان تنی نیز کاربرد دارد. در این روش درمانی عضلات شل می‌شوند و بدن در حالت آرامش و استراحت قرار می‌گیرد.

درمان بیماری روان تنی: ورزش

از آنجایی که ورزش رابطه نزدیکی با سلامت روان دارد به همین دلیل در درمان اختلالات روان درمانی انجام دادن حرکات ورزشی و اختصاص دادن بخشی از فرایند درمان به ورزش به موثرتر شدن پروسه درمان کمک می‌کند. افرادی که به طور پیوسته و مداوم ورزش می‌کنند، روحیه‌‌ی بهتری دارند و همچنین ورزش به آرامش ذهن آنها کمک می‌کند. از این رو روان درمانگرها سعی بر این دارند بخشی از پروسه درمان بیماری روان تنی را به ورزش اختصاص دهند.

درمان بیماری روان تنی: دارو درمانی

دارو درمانی یکی از درمان‌های مرسوم برای رفع بیماری‌ها و اختلالات می‌باشد ولی این روش برای درمان بیماری روان تنی یک روش درمانی قطعی به حساب نمی‌آید. با این حال برای تسکین برخی از دردهای سایکوسوماتیک و یا کنترل و مدیریت آنها گاها از دارو نیز در پروسه درمان بهره گرفته می‌شود.

درمان اختلالات روان تنی

آیا راهی برای کنترل اختلالات روان تنی وجود دارد؟

همانطور که قبلا نیز به آن اشاره کردیم، اختلالات روان تنی از ذهن منشا می‌گیرند و منشا جسمی ندارند. از این رو اگر بخواهیم این اختلالات را کنترل کنیم باید سعی‌مان بر این باشد که فرد بیمار را از تمامی موقعیت و پوزیشن‌های استرس‌زا و تنش‌زا دور نگه داریم. همچنین تقویت مهارت کنترل استرس در فرد و مهار آن نیز یکی از پارامترهای مهم در امر کنترل اختلالات روان تنی می‌باشد.

اختلال روان تنی چه تاثیری بر بدن دارد؟

با توجه به توضیحاتی که دادیم می‌توان گفت اختلالات روان تنی می‌توانند هر قسمت از بدن را درگیر کرده و دردهایی را در آن نواحی به وجود بیاورند. یا حتی ممکن است در پاسخ‌های طبیعی بدن به شرایط تنش‌زا و یا ترشح برخی مواد تاثیر بگذارند. از آنجایی که این اختلالات در خانم‌ها شدیدتر از آقایان بروز پیدا می‌کند، گاها میزان اثراتی که در بدن خانم‌ها مشاهده می‌شوند نیز بیشتر از آقایان است. به طور کلی عوارض و علائم رایج این اختلالات در بدن عبارتند از: احساس خستگی، فشار خون بالا، سر درد و میگرن، اختلالات نعوظ، سوء هاضمه، اختلال در تنفس و … .

جمع بندی

همانطور که توضیح دادیم اختلالات روان تنی یا سایکوسوماتیک از جمله اختلالات روانی هستند که منشا ذهنی دارند. این اختلالات در بدن به صورت دردهایی ظاهر شده و باعث آزار فرد می‌شوند. یادگیری مهارت‌های کنترل و مهار استرس و تنش از موارد مهم در امر مقابله و درمان اختلالات روان تنی می‌باشد. از این رو اگر حس کردید خودتان یا یکی از نزدیکانتان با این اختلالات دست و پنجه نرم می‌کند، بهتر است با مراجعه به کلینیک روانشناسی و گفت و گو با یک روانپزشک یا روانشناس اقدام به معاینه و در صورت نیاز درمان این اختلال بکنید.

واحد تحقیق و توسعه: کلینیک تخصصی مهر رضوی

مطالب مرتبط

جستجو کنید

خدمات ما

جستجو کنید

رزرو اینترنتی نوبت معاینه

شبکه های مجازی

مطالب اخیر

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest

0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید
ما معمولاً در چند دقیقه پاسخ می دهیم
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x

موفق به دریافت پاسخ سوال تان نشدید؟

با واحد تریاژ(راهنمای مراجعین و بیماران) ما در ارتباط باشید تا بلافاصله پاسختان را دریافت کنید