تأثیر موبایل بر گفتار کودکان | هر ۱ ساعت گوشی = ۱۰۰۰ کلمه کمتر
در سالهای ابتدایی زندگی، رشد زبان و مهارتهای کلامی کودک یکی از مهمترین شاخصهای تکامل شناختی و اجتماعی او به شمار میرود. امروزه با گسترش استفاده کودکان از موبایل و تبلت، نگرانیها درباره تأثیر موبایل بر گفتار کودکان افزایش یافته است. تعامل رو در رو، گوش دادن به صداهای طبیعی و تمرین پاسخدهی برای تقویت مغز و مسیرهای عصبی مرتبط با زبان ضروری است و جایگزینی این تجربهها با صفحهنمایش میتواند باعث عقب ماندگی گفتاری شود. مطالعات نشان میدهد که هر ساعت استفاده از موبایل میتواند فرصتهای طلایی یادگیری واژهها و مهارتهای کلامی را از کودک بگیرد. خوشبختانه، با مداخلات به موقع، بسیاری از این تاثیرات قابل جبران هستند. والدین میتوانند با مدیریت زمان استفاده از صفحه نمایش، بازیهای تعاملی و حتی بهرهگیری از روشهای تخصصی مانند گفتار درمانی، روند رشد گفتار کودک را تقویت کنند.
فهرست مطالب
موبایل چطور گفتار کودک را عقب میاندازد؟
قرار گرفتن طولانی مدت کودک در برابر صفحه موبایل، به مرور زمان الگوی یادگیری زبان را در مغز او تغییر میدهد. رشد گفتار در سالهای ابتدایی زندگی، وابسته به تعامل زنده با انسانها است؛ یعنی کودک باید صدا را بشنود، چهره را ببیند و فرصت پاسخ دادن داشته باشد. وقتی این چرخه با استفاده مداوم از گوشی قطع میشود، مغز کودک تحریک کافی برای ساخت مسیرهای عصبی مرتبط با زبان دریافت نمیکند. صفحه نمایش به تدریج جای ارتباط انسانی را میگیرد.
کودک به جای تمرین مکالمه واقعی، تنها شنونده جملات آماده و صداهای کارتونی خواهد بود. این نوع مواجهه منفعل باعث میشود مهارت جملهسازی، پرسیدن و حتی بیان احساسات در او ضعیف بماند. به تدریج، دایره واژگان کودک محدودتر از حد طبیعی سن او رشد میکند و پاسخدهی کلامی او کاهش مییابد. در بسیاری از موارد، والدین زمانی متوجه این عقب ماندگی میشوند که مشکل جدیتر شده است. مراجعه به مراکز تخصصی مانند یک کلینیک روانشناسی در مشهد میتواند نقش مهمی در تشخیص زود هنگام و جلوگیری از عمیقتر شدن آسیبهای گفتاری داشته باشد.
به نقل قول از منبع معتبر علمی https://www.healthline.com/ ``Speech therapy is a treatment for speech disorders. Both children and adults may benefits from speech therapy. During speech therapy you may perform speech exercises, work on language comprehension, and practice speech rhythm and flow.`` ``گفتاردرمانی، درمانی برای اختلالات گفتاری است. کودکان و بزرگسالان ممکن است از گفتاردرمانی بهرهمند شوند. در طول گفتاردرمانی، میتوانید تمرینات گفتاری انجام دهید، روی درک زبان کار کنید و ریتم و جریان گفتار را تمرین کنید.``
علائم هشدار: ۱۲ نشانی که یعنی موبایل داره بچه را لال می کند
نشانههای تأثیر موبایل بر گفتار کودکان معمولا آرام و تدریجی ظاهر میشوند و به همین دلیل بسیاری از والدین در ابتدا آنها را جدی نمیگیرند. استفاده طولانی مدت از صفحه نمایش باعث میشود کودک فرصت تمرین مهارتهای ارتباطی طبیعی را از دست بدهد. مغز کودک به تعامل زنده، تقلید صدا و پاسخدهی نیاز دارد، اما موبایل این روند را مختل میکند.
در بسیاری از خانوادهها زمانی متوجه مشکل میشوند که علائم کاملا آشکار شده است. در چنین شرایطی، مشاوره با متخصصانی مانند یک دکتر روانشناس در مشهد میتواند به تشخیص زود هنگام و پیشگیری از عمیقتر شدن این اختلال کمک کند. اگر چند مورد از نشانههای زیر را بهصورت همزمان در کودک خود مشاهده میکنید، باید آن را جدی بگیرید.
۱. کودک کمتر از همسالانش حرف میزند
کودکی که به موبایل عادت کرده اغلب تمایل کمتری به صحبت کردن دارد. او ترجیح میدهد شنونده باشد تا گوینده. در جمع همسالان، بیشتر ساکت میماند و ابتکاری برای شروع گفتگو ندارد. این رفتار به مرور باعث عقب ماندن او از نظر مهارتهای زبانی میشود.
۲. دایره واژگان بسیار محدود است
این کودکان معمولا تعداد کلمات کمی بلد هستند و از همان کلمات ساده بهصورت تکراری استفاده میکنند. یادگیری واژههای جدید در آنها کند است. حتی وقتی چیزی میخواهند، نمیتوانند آن را دقیق با کلمات بیان کنند. این محدودیت به مرور باعث ناامیدی و لجبازی کودک میشود.
۳. توجه زیاد به موبایل و بیتوجهی به اطراف
کودک بیشتر تمرکزش روی صفحه است تا محیط اطراف. وقتی با او صحبت میشود، واکنش ضعیفی نشان میدهد. صدای والدین یا اطرافیان برایش جذابیت کمتری نسبت به صدای موبایل دارد. این موضوع باعث کاهش ارتباط اجتماعی و ضعف در مهارت شنیداری میشود.
۴. عدم تماس چشمی
تماس چشمی یکی از پایههای اصلی ارتباط انسانی است. کودک وابسته به موبایل اغلب هنگام صحبت کردن به چشم طرف مقابل نگاه نمیکند. این رفتار باعث میشود یادگیری حالات صورت و درک احساسات دیگران برای او دشوار شود. در نتیجه، مهارتهای ارتباطی او به درستی شکل نمیگیرد.
۵. استفاده از اشاره به جای کلمه
به جای گفتن نام اشیا، کودک بیشتر با دست یا اشاره منظور خود را میرساند. او ترجیح میدهد به چیزی اشاره کند تا اینکه آن را نام ببرد. این کار باعث تقویت نشدن مسیرهای زبانی در مغز میشود. به مرور، وابستگی به اشاره بیشتر و توانایی کلامی کمتر میشود.
۶. تکرار صداهای نامفهوم
بعضی از کودکان به جای کلمات واضح، صداهای نامفهوم یا بی معنی تولید میکنند. این صداها معمولا شبیه صداهایی است که از انیمیشنها شنیدهاند. امکان دارد کودک این اصوات را تکرار کند بدون آنکه مفهوم مشخصی داشته باشند. این علامت میتواند نشانه اختلال در رشد طبیعی گفتار باشد.
۷. ناتوانی در ساخت جملههای دو یا سه کلمهای
در سنینی که کودک باید بتواند جملات ساده بسازد، فقط به تک کلمهها بسنده میکند. او نمیتواند خواستههایش را در قالب جمله بیان کند. این ضعف اغلب به دلیل کمبود تمرین مکالمه واقعی ایجاد میشود. ادامه این وضعیت، اعتماد به نفس گفتاری کودک را کاهش میدهد.
۸. بیعلاقگی به مکالمه
کودک تمایلی به پاسخ دادن به سوالات ندارد. وقتی والدین با او صحبت میکنند، علاقهای به ادامه گفتگو نشان نمیدهد. حتی ممکن است صحبتهای دیگران را نادیده بگیرد. این بیعلاقگی به مرور باعث انزوای ارتباطی کودک میشود.
۹. عصبانیت هنگام قطع موبایل
کودک هنگام گرفتن موبایل واکنشهای شدید احساسی نشان میدهد. گریه، پرخاشگری یا بیقراری شدید از نشانههای وابستگی است. این عصبانیت نشان میدهد موبایل برای کودک نقش ابزار آرامش را گرفته است. در این حالت، جایگزین کردن تعامل انسانی برای او بسیار دشوار میشود.
۱۰. تاخیر در واکنش به صدا زدن اسم
کودک دیر به اسم خود واکنش نشان میدهد یا اصلا پاسخ نمیدهد. این موضوع گاهی به اشتباه به مشکلات شنوایی نسبت داده میشود. در حالی که علت اصلی میتواند درگیر بودن بیش از حد ذهن با تصاویر و صداهای دیجیتال باشد. این تاخیر یک علامت هشدار مهم است.
۱۱. تقلید بیش از حد صداهای کارتونی
کودک به جای صحبت طبیعی، لحن و صداهای شخصیتهای کارتونی را تقلید میکند. این تقلید میتواند شیرین به نظر برسد، اما درواقع نشاندهنده جایگزینی الگوهای نادرست زبانی است. کودک به جای یادگیری زبان واقعی، به الگوهای مصنوعی وابسته میشود.
۱۲. انزوای اجتماعی و بازی انفرادی مداوم
این کودکان اغلب ترجیح میدهند تنها بازی کنند. علاقهای به بازیهای گروهی نشان نمیدهند. ارتباط با همسالان برایشان دشوار یا استرسزا است. این انزوای اجتماعی در کنار مصرف زیاد موبایل میتواند نشانه جدی از تأثیر موبایل بر گفتار کودکان باشد.
تا چند سالگی صفحه نمایش ممنوع؟ جدول سنی رسمی پزشکان
سن شروع استفاده از صفحه نمایش یکی از حساسترین عوامل در رشد ذهنی و زبانی کودک است. مغز کودک در سالهای اول زندگی با سرعت بسیار بالایی در حال ساخت مسیرهای عصبی بوده و برای این رشد طبیعی، به تجربیات واقعی مثل بازی، لمس، نگاه کردن به چهره انسان و شنیدن صدای اطرافیان نیاز دارد. وقتی موبایل و تبلت خیلی زود وارد زندگی کودک میشود، این تجربههای انسانی به تدریج کمرنگ شده و جای خود را به محرکهای مصنوعی میدهند. نتیجه این تغییر، تضعیف مهارتهای ارتباطی، کاهش تمرکز و افت رشد گفتار است.
کودکانی که از سنین بسیار پایین به صفحه نمایش عادت میکنند، معمولا در درک مفاهیم زبانی، تقلید صداها و برقراری ارتباط چشمی دچار مشکل میشوند. این کودکان به جای تعامل فعال، به بینندهای منفعل تبدیل میشوند که کمتر نیاز به صحبت کردن احساس میکند. هرچه این روند زودتر آغاز شود، تاثیرات منفی آن عمیقتر و ماندگارتر خواهد بود. به همین دلیل، کنترل زمان و سن استفاده از موبایل نهتنها یک توصیه تربیتی، بلکه یک ضرورت جدی برای سلامت روان و رشد طبیعی مغز کودک محسوب میشود. جدول سنی کاربردی زیر به والدین کمک میکند بهصورت دقیق بدانند در هر بازه سنی چه میزان استفاده از صفحه نمایش مجاز است.
هر ۱ ساعت موبایل = چند صد کلمه کمتر در مغز کودک
قرار گرفتن مداوم کودک در معرض موبایل و تبلت، فقط وقت او را پر نمیکند، بلکه مستقیما روی رشد مغزی و زبانی او اثر میگذارد. در سالهای اول زندگی، مغز کودک بیشترین آمادگی را برای یادگیری زبان دارد و برای این رشد طبیعی به ارتباط زنده با انسانها نیازمند است.
وقتی این ارتباط جای خود را به صفحه نمایش دهد، تأثیر موبایل بر گفتار کودکان به تدریج خود را نشان میدهد. هر یک ساعت استفاده از موبایل میتواند فعالیت بخشهای مربوط به زبان در مغز را کاهش دهد. به جای شنیدن گفتوگوهای واقعی و تمرین صحبت کردن، کودک تنها در معرض صدای یکطرفه قرار میگیرد. این موضوع باعث کاهش توانایی یادگیری واژههای جدید، کند شدن پردازش زبان و ضعف در جملهسازی میشود.
مغز به جای تمرین فعال، به دریافت منفعل عادت میکند و همین روند رشد طبیعی گفتار را مختل میکند. کودکانی که زمان زیادی را با موبایل میگذرانند، اغلب در تعریف کردن داستان، توضیح احساسات و بیان خواستههای خود دچار مشکل میشوند. به زبان سادهتر میتوان گفت هر ساعت اضافه استفاده از موبایل میتواند صدها فرصت طلایی یادگیری کلمات را از مغز کودک بگیرد و این یکی از مهمترین جلوههای تأثیر موبایل بر گفتار کودکان است.
تأخیر گفتار ناشی از تبلت چقدر برگشتپذیر است؟
تأخیر گفتار ناشی از استفاده زیاد از تبلت و موبایل، در بسیاری از کودکان قابل جبران است، بهخصوص زمانی که به موقع شناسایی شود. مغز کودک در سالهای اولیه زندگی انعطافپذیری بالایی دارد و میتواند خود را با شرایط جدید تطبیق دهد. زمانی که محرکهای سالم مانند گفتوگوی رو در رو، بازی تعاملی و قصهگویی جایگزین صفحه نمایش میشوند، مسیرهای عصبی مرتبط با زبان دوباره فعال شده و کودک فرصت تمرین مهارتهای گفتاری را پیدا میکند.
اگر کودک زیر پنج سال سن داشته باشد و زمان استفاده از تبلت و موبایل بهصورت جدی کاهش یابد، اغلب طی سه تا شش ماه نشانههایی از بهبود دیده میشود؛ مانند افزایش دایره واژگان، تلاش بیشتر برای صحبت کردن و تمایل به برقراری ارتباط. البته این روند در همه کودکان یکسان نیست و به عوامل متعددی وابسته است. مدت زمان استفاده روزانه، سن شروع استفاده از صفحه نمایش، میزان گفتوگو و تعامل خانواده با کودک و همچنین وجود مشکلات زمینهای مانند اختلالات شنوایی یا رشدی، همگی میتوانند روند بهبود را سریعتر یا کندتر کنند.
در بعضی موارد خاص بهویژه زمانی که کودک در طیف اختلالات رشدی قرار دارد، مداخلات تخصصی مانند گفتار درمانی برای کودکان اوتیسم میتواند نقش بسیار موثری در بهبود مهارتهای ارتباطی داشته باشد. در کل، تأثیر موبایل بر گفتار کودکان در این شرایط، با مدیریت صحیح و صبر والدین تا حد زیادی قابل کنترل و جبران است.
۱۰ بازی بدون گوشی که واژگان کودک را منفجر میکند
بازی کردن فقط یک سرگرمی ساده برای کودک نیست، بلکه یکی از مهمترین ابزارهای یادگیری زبان و تقویت مهارتهای ارتباطی محسوب میشود. وقتی بازیها بهصورت تعاملی و بدون صفحه نمایش انجام میشوند، کودک مجبور میشود فکر کند، حرف بزند، سوال بپرسد و پاسخ بدهد. این فرایند طبیعی، بخشهای مربوط به زبان در مغز را فعال میکند و به رشد دایره واژگان کمک میکند. بازیهای هدفمند میتوانند نقش بسیار موثری در جبران عقب ماندگیهای گفتاری ایفا کنند و جایگزین سالمی برای زمانهای طولانی استفاده از موبایل باشند.
۱. کتابخوانی تصویری: در این بازی، والدین با نشان دادن تصاویر از کودک میخواهند اشیا، افراد و اتفاقات را توصیف کند. این کار باعث افزایش دایره واژگان و تقویت حافظه زبانی میشود. کتابخوانی تعاملی یکی از بهترین راهها برای کاهش تأثیر موبایل بر گفتار کودکان است.
۲. بازی نقشآفرینی (دکتر، فروشنده، معلم): کودک در قالب نقشهای مختلف حرف میزند و مکالمه تمرین میکند. این بازی به او یاد میدهد چگونه سوال بپرسد و پاسخ بدهد. تمرین جملات کاربردی باعث تقویت مهارت گفتاری میشود.
۳. داستانسازی دسته جمعی: هر نفر یک جمله میگوید و داستان بهصورت زنجیرهای ساخته میشود. این بازی قدرت تخیل و جملهسازی را تقویت میکند. کودک یاد میگیرد افکارش را به زبان تبدیل کند.
۴. بازی با عروسکها:کودک با عروسکها صحبت میکند و برای آنها نقش میسازد. این کار باعث تقویت بیان احساسات و افکار میشود. این روش کمک میکند اثرات منفی تأثیر موبایل بر گفتار کودکان کاهش یابد.
۵. پازلهای کلامی: در این بازی کودک باید درباره هر قطعه صحبت کند. نام بردن رنگها، شکلها و کاربردها باعث فعال شدن بخشهای زبانی مغز میشود. تمرکز و حوصله کودک نیز تقویت میشود.
۶. بازی «حدس بزن این چیه»: یکی از افراد باید یک شی را توصیف کند و کودک آن را حدس بزند. این بازی مهارت توصیف و درک مفاهیم را بالا میبرد. کودک مجبور میشود از کلمات بیشتری استفاده کند.
۷. شعرخوانی همراه با حرکت: همزمان با خواندن شعر، حرکات نمایشی اجرا میشود. این بازی ارتباط بین مغز، بدن و زبان را تقویت میکند. ریتم و تکرار باعث تثبیت بهتر واژهها میشود.
۸. بازی تلفن خراب: کلمات بهصورت زمزمه از یک نفر به نفر بعدی منتقل میشود. این بازی دقت شنیداری و تلفظ صحیح را تقویت میکند. کودک یاد میگیرد به صداها با تمرکز گوش دهد.
۹. توصیف تصاویر: به کودک یک تصویر داده میشود تا آن را با جزئیات شرح دهد. این کار باعث افزایش قدرت بیان، جملهسازی و نظم ذهنی میشود. یکی از راههای موثر برای کاهش تأثیر موبایل بر گفتار کودکان است.
۱۰. گفتن خاطره روزانه کودک: هر شب از کودک خواسته میشود اتفاقات روزش را تعریف کند. این کار حافظه، ترتیب ذهنی و مهارت داستانگویی را تقویت میکند. با این روش کودک به مرور روانتر و دقیقتر صحبت میکند.
کدام کارتون و اپ مجاز است؟ لیست سفید والدین
همه محتوای دیجیتال الزاما آسیبزننده نیست، اما انتخاب نادرست میتواند رشد زبانی کودک را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. وقتی از زاویه تأثیر موبایل بر گفتار کودکان نگاه میکنیم، مهمترین نکته «کیفیت محتوا» است، نه فقط مدت زمان استفاده. محتوایی که سرعت بالایی دارد و مدام صحنه عوض میکند، ذهن کودک را منفعل میکند و فرصت پردازش زبان را از او میگیرد. در مقابل، برنامههای آموزشی که ریتم آرامتری دارند، به کودک زمان میدهند تا کلمات را بشنود، تکرار کند و آنها را درک کند.
برای کاهش تأثیر موبایل بر گفتار کودکان باید به چند اصل مهم توجه شود؛ محتوای آرام و قابل فهم، جملات ساده و واضح، نبود خشونت، حداقل تغییر صحنه و همراهی والدین هنگام تماشا. زمانی که پدر یا مادر کنار کودک مینشینند و درباره محتوای برنامه با او صحبت میکنند، صفحه نمایش از یک تجربه منفعل به یک تجربه تعاملی تبدیل میشود. همچنین برنامههایی که کودک را تشویق به پاسخ دادن، تقلید صدا و فکر کردن میکنند، میتوانند نقش حمایتی داشته باشند و آسیبهای احتمالی را تا حد زیادی کنترل کنند.
نقش پدر بزرگ–مادر بزرگ و مهدکودک در درمان
خانواده گسترده یکی از مهمترین عوامل جبرانکننده در روند رشد گفتاری کودک است. حضور پدربزرگ و مادربزرگ اغلب به معنی زمان بیشتر برای صحبت کردن، قصه گفتن و شنیدن حرفهای کودک است. این تعامل صمیمی و بدون عجله، به فعال شدن مسیرهای زبانی مغز کمک میکند و میتواند شدت تأثیر موبایل بر گفتار کودکان را کاهش دهد. بسیاری از کودکان در کنار سالمندان خانواده، به دلیل آرامش فضا و تکرار زیاد کلمات، پیشرفت قابل توجهی در مهارتهای کلامی نشان میدهند.
از طرف دیگر، مهدکودکهای استاندارد محیطی ساختارمند برای رشد زبان فراهم میکنند. شعرخوانیهای گروهی، قصهگویی، نمایش عروسکی و بازیهای گروهی باعث میشود کودک ناچار شود ارتباط برقرار کند، حرف بزند و به دیگران گوش دهد. این تعامل مستمر با همسالان، یکی از قویترین ابزارها برای مقابله با تأثیر موبایل بر گفتار کودکان است. زمانی که کودک در چنین محیطهایی قرار میگیرد، جایگزین سالمی برای زمان استفاده از موبایل ایجاد میشود و روند بهبود گفتار سرعت بیشتری میگیرد.
اگر بعد از ۶ ماه هنوز خوب نشد چه کنیم؟
اگر بعد از شش ماه تلاش مستمر برای کاهش مصرف موبایل و اجرای تمرینهای زبانی، هیچ بهبود قابل توجهی در گفتار کودک مشاهده نشد، باید موضوع را جدیتر بررسی کرد. در چنین شرایطی معمولا تأثیر موبایل بر گفتار کودکان از حالت سطحی خارج شده و امکان دارد با عوامل عمیقتری در رشد عصبی یا ارتباطی کودک همراه باشد.
تأخیر طولانی مدت در گفتار میتواند روی اعتماد به نفس، روابط اجتماعی و حتی آمادگی کودک برای ورود به مدرسه اثر منفی بگذارد، بنابراین نباید آن را به امید «خود به خود خوب شدن» نادیده گرفت. در این مرحله، اولین اقدام مراجعه به گفتاردرمانگر است تا وضعیت تلفظ، درک زبان و توانایی جملهسازی کودک بهصورت تخصصی بررسی شود. همچنین انجام ارزیابی شنوایی بسیار مهم است، زیرا بعضی مشکلات پنهان شنوایی میتوانند باعث کند شدن پیشرفت گفتار شوند.
تستهای رشدی تخصصی نیز کمک میکنند تا مشخص شود آیا کودک در سایر جنبههای رشدی نیز نیاز به کمک دارد یا خیر. پس از این بررسیها، یک برنامه درمانی شخصیسازی شده طراحی میشود که متناسب با نیازهای کودک است. مداخله حرفهای میتواند اثرات عمیق تأثیر موبایل بر گفتار کودکان را تا حد زیادی جبران کند و مسیر رشد طبیعی را دوباره فعال سازد.
حرف آخر
رشد گفتار و زبان کودک یکی از حساسترین و مهمترین شاخصهای تکامل اوست و مواجهه طولانی با موبایل و تبلت میتواند این مسیر طبیعی را مختل کند. والدین نقش کلیدی در کاهش تأثیر موبایل بر گفتار کودکان دارند و با مدیریت زمان استفاده از صفحه نمایش، ارائه بازیهای تعاملی و محیطهای غنی زبانی، میتوانند فرصتهای یادگیری را دوباره در اختیار کودک قرار دهند. تشخیص به موقع علائم هشداردهنده و استفاده از روشهای تخصصی مانند گفتار درمانی میتواند روند جبران عقب ماندگیهای گفتاری را تسریع کند و کودک را به مسیر رشد طبیعی بازگرداند.
همکاری خانواده، مهدکودک و حتی پدربزرگ و مادربزرگ در ایجاد محیط تعاملی و پرحرف، نقش بسیار مهمی در تقویت دایره واژگان و مهارتهای ارتباطی کودک دارد. به یاد داشته باشید هرچه مداخله سریعتر و اصولیتر باشد، اثرات منفی تأثیر موبایل بر گفتار کودکان کمتر خواهد شد. والدین با صبر، تمرین و همراهی حرفهای، میتوانند مسیر گفتار کودک را اصلاح کنند و او را آماده ارتباط موفق و یادگیری در مراحل بعدی زندگی نمایند. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره و نوبت میتوانید از سایت مهر رضوی کمک بگیرید.
واحد تحقیق و توسعه: کلینیک تخصصی مهر رضوی
مطالب مرتبط
جستجو کنید
خدمات ما
جستجو کنید
رزرو اینترنتی نوبت معاینه
شبکه های مجازی
مطالب اخیر


بیش فعالی در محل کار | علائم، چالش ها و راهکارهای موفقیت برای افراد ADHD

اختلال وسواس فکری عملی (OCD) چیست؟ علائم، دلایل و راه های مقابله

اضطراب صبحگاهی کودکان | علائم، دلایل و راهکارهای عملی برای والدین




بیش فعالی و مشکلات خواب + چگونه چرخه خواب بر ADHD تأثیر می گذارد؟



ارتباط بین بیش فعالی و خلاقیت : آیا ADHD می تواند یک مزیت باشد؟




نقش خانواده در سلامت روان فرزندان + خانواده چه نقشی ایفا میکند؟



غذاهای ضد افسردگی | نقش تغذیه سالم در پیشگیری از افسردگی+ روشهای نوین درمانی







تأثیر موبایل بر گفتار کودکان | هر ۱ ساعت گوشی = ۱۰۰۰ کلمه کمتر
